نورون

نکات مهم در مورد این شکل عبارتند از :

1-     در نورونهای حرکتی، یک اکسون بلند و چندین دندریت کوتاه وجود دارد که از چندین نقطه جسم سلولی خارج شده اند. بر این اساس و با توجه به طول این اکسون و دندریتها، اکسون این نورونها تار عصبی محسوب می شود؛ ولی دندریت آنها تار عصبی محسوب نمی شود. به همین ترتیب مشاهده می کنید که اکسون این نورونها دارای غلاف میلین و دنریت آنها فاقد میلین است.

2-     در نورونهای حسی، یک اکسون و یک دندریت وجود دارد که هر دو از یک نقطه جسم سلولی خارج شده اند. توجه کنید که هر دوی این رشته ها ، به اندازه ای بلند هستند که به آنها تار عصبی بگوئیم و هر دو غلاف میلین دارند. نکته دیگر اینکه در این نورونها دندریت از اکسون بلند تر است. (البته این شکل مربوط به نورونهای حسی ریشه پشتی نخاع است و نورونهای حسی دیگر، مثلا در اعصاب مغزی، لزوما این ویژگیها را ندارند)

3-     یکی از نکاتی که در این شکل به چشم می خورد، سیناپس نورون – میون است. نورون حرکتی در این شکل، با یک تار ماهیچه ای مخطط سیناپس دارد که نشان می دهد این نورون از نورونهای حرکتی پیکری است؛ چرا که تنها نورونهای حرکتی پیکری با سلولهای ماهیچه مخطط (میونها) سیناپس دارند.

جمعیت و تراکم

اندازه یک جمعیت خاص که در زیستگاه محدود و مشخصی زندگی می کند، با تراکم آن جمعیت رابطه مستقیم دارد؛ ولی در حالت کلی نمی توان گفت اندازه و تراکم جمعیت با هم رابطه مستقیم دارند. علت این گفته آن است که در مقایسه دو جمعیت، ممکن است جمعیتی که اندازه بیشتری دارد، در زیستگاه خیلی بزرگتری از جمعیت کوچکتر زندگی کند و در نتیجه، تراکم کمتری داشته باشد.

اندازه جمعیت با تنوع افراد جمعیت رابطه مستقیم دارد. تنوع افراد جمعیت با شانس بقای جمعیت نسبت مستقیم دارد و به همین خاطر، اندازه جمعیت با شانس بقای جمعیت نسبت مستقیم دارد.

تراکم جمعیت با توان تولید مثلی جمعیت رابطه مستقیم دارد. به همین ترتیب، تراکم جمعیت با میزان رقابت بین افراد جمعیت نسبت مستقیم دارد.

تراکم جمعیت با فاصله افراد جمعیت نسبت معکوس دارد. به همین دلیل، فاصله افراد جمعیت با توان تولید مثلی و میزان رقابت در جمعیت رابطه معکوس دارد.

هليكو باكتر پيلوري چيست ؟

زخم گوارشی یا "اولسر پپتیک" قرنهاست که انسانها را گرفتار کرده است.
 امروزه می دانیم که یک میکروب عامل این بیماری است: یک باکتری به نام "هلیکوباکتر پیلوری".
معده شما یک از بدترین جاها برای رشد یک میکروب است. در واقع هلیکوباکتر پیلوری تنها باکتری است که میتواند در معده زنده بماند و رشد کند.

 این باکتری بقای خود را مدیون خواص متعددی است که توضیح دهنده قدرت سازگاری منحصر به فرد آن است.

  ▪ اول اینکه این میکروب به مقدار کمی اکسیژن برای ادامه حیات نیاز دارد.
 ▪ دوم اینکه شکل مارپیچی آن به این باکتری اجازه میدهد خود را در میان لایه مخاطی پوشاننده پوشش معده وارد کند.
▪ سوم اینکه این باکتری تا حداکثر هفت پروتئین شلاق مانند دارد که از انتهای باکتری بیرون زده اند و ان را درون لایه مخاطی حرکت میدهند.

▪ چهارم اینکه این باکتری دارای گیرنده های مخصوصی است که به آن امکان میدهد راه خود را در میان مخاط بگشاید و به سلولهای پوشش معده بچسبد.

هلیکوباکتر پیلوری یک خاصیت دیگر هم دارد که از همه مهمتر است. این باکتری میتواند مولکولهای "اوره" - ماده شیمیایی که در بافتها و مایعات بدنی انسان وجود دارد- را تجزیه کند.
این فرآیند باعث ایجاد آمونیاک و دی اکسید کربن می شود، که غلاف ابرمانندی در اطراف باکتری به وجود می آورد که آن را از اثر اسید معده که باکتریهای معمولی را میکشد، حفاظت میکند.

این توانایی برای تجزیه اوره امتیاز بزرگی برای هلیکوباکتر پیلوری است، اما پزشکان این خاصیت را به امتیازی برای خودشان بدل کرده اند، به این ترتیب که با "آزمون تنفسی اوره" وجود عفونت با این باکتری را تشخیص میدهند.

● چه کسی هلیکوباکتر میگیرد؟
بر اساس بهترین تخمینها حدود نیمی از جمعیت جهان با هلیکوباکتر پیلوری آلوده هستند و این شیوع آن را شایعترین عفونت باکتریایی در انسانها میسازد.
از آنجایی که این ارگانیسم تنها از طریق آب و غذا منتقل میشود که با مواد مدفوعی عفونی انسان آلوده شده باشند، عفونت با هلیکوباکتر پیلوری بیش از همه در مناطقی شایع هستند که ازدحام جمعیت، بهداشت نامناسب و عدم رعایت کافی نظافت وجود داشته باشند.
در کشورهای رو به توسعه شیوع عفونت با این باکتری به ۸۰ درصد می رسد. میزان عفونت با این باکتری در یک کشور بر حسب سن و وضعیت اجتماعی- اقتصادی متفاوت است.

● هلیکوباکتر چگونه آسیب میرساند؟
هلیکوباکتر پیلوری بر خلاف باکتریهای استرپتوکوک و استافیلوکوک که روی پوست یا در گلو قرار دارند، بدون اینکه التهابی ایجاد کنند، همیشه باعث التهاب میشود، و در این مورد التهاب معده یا "گاستریت" به وجود میآید.
این باکتری انواع مختلفی از سموم را ایجاد میکند که گلبولهای سفید را تحریک میکند تا پروتئینهای کوچکی (سایتوکاینها) را تولید کنند. این مواد به نوبه خود چرخه التهاب را بیشتر تشدید میکنند. سویه هایی از هلیکوباکتر که حاوی یک ژن خاص به نام cagA باشند، بیشتر از همه آسیب رسان هستند. با این حال حتی این گونه ها نیز از پوشش معده به سایر نقاط بدن گسترش پیدا نمیکنند.
گرچه هر کسی که هلیکوباکتر پیلوری را داشته باشد، دست کم درجاتی از گاستریت را دارد، اکثریت عمده این افراد بدون علامت هستند و حالشان خوب باقی می ماند.
سیگار کشیدن خطر زخمهای گوارشی و سرطانهای مربوط به هلیکوباکتر پیلوری را افزایش می دهد، و همچنین درمان آنتی بیوتیکی این عفونت را مشکلتر میکند.

انواع کم خونی و علل آنها

برای ساخته شدن هموگلوبین که پروتئین انتقال دهنده اکسیژن در خون است، وجود آهن لازم است. در نتیجه، در شرایط کمبود آهن هموگلوبین کمتر ساخته می شود. نتیجه این امر تولید گلبولهای کوچک با مقدار هموگلوبین کمتر از مقدار طبیعی است. پس کمبود آهن موجب کاهش اندازه و هموگلوبین گلبولهای قرمز می شود، ولی بر تعداد گلبولهای قرمز اثری ندارد.

ویتامین B12 در زایش گلبولهای قرمز نقش دارد؛ یعنی اثر این ویتامین بر سلولهای بنیادی مغز استخوان، موجب تقسیم این سلولها و تمایز یافتن آنها به گلبول قرمز می شود. بنابراین کمبود این ویتامین، موجب کاهش تولید گلبولهای قرمز و در نتیجه کاهش تعداد آنها می گردد.

کم خونی یا آنمی، به هر یک از دو پدیده : کاهش تعداد گلبولهای قرمز یا کاهش هموگلوبین آنها گفته می شود. به این ترتیب، کمبود ویتامین B12 و کمبود آهن با دو روش متفاوت، موجب کم خونی می شوند.

قلب و سرخرگ آئورت

نکات قابل توجه در این تصویر عبارتند از:

بر اساس این تصویر، مشخص است که از قلب انسان، تنها دو سرخرگ اصلی خارج می شود. یکی از این دو سرخرگ، آئورت است که سرخرگ اصلی در گردش عمومی است و خون روشن را از بطن چپ به اندامهای بدن می برد. آئورت بلافاصله پس از خروج از بطن، به طرف چپ می پیچد و سه شاخه سرخرگی اصلی که تغذیه کننده دستها و سر و گردن هستند از آن جدا می شوند . سپس به طرف پائین می رود و در این مسیر، شاخه های متعدد سرخرگی، مانند سرخرگ روده، معده و کلیه، در قسمت تنه از آئورت جدا می شوند. توجه به تصویر زیر نشان می دهد که آئورت در نهایت به دو شاخه سرخرگی بزرگ تقسیم می شود که وارد پاها می شوند.
 

سرخرگ اصلی دیگری که از بطن راست خارج می شود، سرخرگ ششی است که بلافاصله پس از خروج از بطن، به دو شاخه اصلی تقسیم می شود که به سوی شش راست و چپ می روند.

سیاهرگهایی که خون تیره را به قلب باز می گردانند، بزرگ سیاهرگ زیرین و زبرین هستند که به دهلیز راست وارد   می شوند. خون سیاهرگی سر و گردن و دستها توسط بزرگ سیاهرگ زبرین و خون سیاهرگی تنه و پاها توسط بزرگ سیاهرگ زیرین به دهلیز راست وارد می شود.

سیاهرگهای ششی که خون روشن را از ششها به قلب باز می گردانند، به دهلیز چپ وارد می شوند. همان طور که در شکل مشخص است، از هر شش دو سیاهرگ ششی و مجموعا چهار سیاهرگ ششی به دهلیز چپ وارد می شود.

به این ترتیب، خون توسط دو سرخرگ بزرگ اصلی، یعنی آئورت و سرخرگ ششی از بطنهای چپ و راست خارج      می شود و توسط 6 سیاهرگ (چهار سیاهرگ ششی و دو سیاهرگ بزرگ زیرین و زبرین) به دهلیزهای چپ و راست وارد می شود.

غده درون ریز

غده درون ریز به اندامی گفته می شود که عمل اصلی آن ترشح هورمون باشد. بر این اساس، اندامهایی مانند معده، روده، کلیه و ... که در کنار وظایف اصلی خود، هورمون نیز ترشح می کنند، غده درون ریز نیستند و این اندامها تنها با داشتن سلولهای درون ریز، عمل ترشح برخی هورمونها را نیز انجام می دهند. به این ترتیب این جمله که "همه هورمونها از غده های درون ریز ترشح می شوند" غلط است.

نکات قابل توجه در این تصویر عبارتند از:

می دانید که کرم خاکی گردش خون بسته دارد؛ یعنی خون از رگهای کرم خاکی خارج نمی شود. بر اساس این شکل ، کرم خاکی دارای شبکه کامل گردش خون شامل قلب، سرخرگ، مویرگ و سیاهرگ است.

حرکت خون در رگهای پشتی بدن کرم خاکی از جلو به عقب و در رگهای شکمی از عقب بدن به طرف جلو است. کرم خاکی چهار قلب لوله ای دارد که خون را از سطح پشتی بدن به سطح شکمی آن می رسانند.

نکته بسیار جالب دیگر در این شکل، طناب عصبی کرم خاکی است. همانند حشرات، طناب عصبی کرم خاکی نیز در سطح شکمی بدن قرار دارد.

جهش، یعنی تغییر توالی در ماده وراثتی. از آنجا که ماده وراثتی در سلولهای زنده امروزی، DNA است، وقتی از جهش صحبت می کنیم، معمولا معنای این کلمه تغییر توالی نوکلئوتیدهای DNA است. با این وجود در دو مورد زیر تغییر توالی نوکلئوتیدهای RNA نیز جهش نامیده می شود:

اولین مورد، در مراحل پیدایش حیات است. می دانیم که ماده وراثتی اولیه در میکروسفرها، RNA بوده است و به همین دلیل می توانیم به تغییر توالی RNA در آن شرایط جهش بگوئیم.

دومین مورد در ویروسهای RNA دار مانند ویروس آنفلوانزا و ایدز است. می دانیم که ویروسها یکی از دو نوع اسید نوکلئیک را دارند و RNA در ویروسهای RNAدار ، ماده وراثتی آنها محسوب می شود و در نتیجه، تغییر توالی نوکلئوتیدهای آن جهش محسوب می شود.